💓 ईसीजी झाला सोप्पा 💓भाग-17

💓 ईसीजी झाला सोप्पा 💓

भाग-17

🌹डॉ. पद्मनाभ केसकर

आत्ययिक चिकित्सा तज्ञ , पुणे

( Emergency Management Expert , Pune )

Mobile - 9762258650

या सतराव्या भागामध्ये आपण QRS Complex संदर्भातीलच काही ECG मधील अबनॉर्मलिटीज चर्चेला घेऊ.

 🍁 Bundle Branch Block

नॉर्मल कंडक्शन जेव्हा होते तेव्हा Impulse हा AV node मधून खाली येतो आणि Bundle Of His मधून Left bundle आणि Right bundle मधून Ventricle मध्ये प्रवेश करतो. दोन Ventricle ला सेपरेट करणारे Septum हे Left to Right  ऍक्टिव्हेट होते. 

पण जेव्हा Left bundle मधून कंडक्शन होत नाही ज्याला आपण Left bundle Branch block म्हणतो तेव्हा कंडक्शन हे उलट दिशेने Right bundle मधून Septum आणि Left Ventricle ला होते त्यामुळे कंडक्शन साठी वेळ लागतो. त्यामुळे ईसीजी मध्ये Broad QRS complex दिसतो ( X axis represents Time so more time for ventricular activation = Broad QRS )

इसीजी मध्ये जेव्हा Broad QRS complex असतो पण त्याआधी P wave प्रेझेंट असते तेव्हा Bundle Branch Block असतो ... पण आता Left Bundle Branch Block ( LBBB ) आणि Right Bundle Branch Block ( RBBB) इसीजी वरती कसा ओळखायचा ते आपण बघू.

🍁Left Bundle Branch Block ( LBBB )

ECG Diagnostic criteria for LBBB -

1) QRS duration > 120ms ( Broad QRS complex) 

तीन स्मॉल स्क्वेअर पेक्षा जास्त जाड QRS COMPLEX. 

2) Dominant S wave ( Negative wave ) in V1

ब्रॉड निगेटिव्ह S wave in V1 

3) Broad monophasic R wave in lateral leads (I, aVL, V5-6)

V5 - 6 मध्ये ब्रॉड पॉझिटिव्ह R wave 

4) Absence of Q waves in lateral leads

5) Prolonged R wave peak time > 60ms in leads V5-6

बरोबरीने - 

Left Axis Deviation ( LAD ) 

Poor R wave progression 

या गोष्टी दिसू शकतात 

LBBB साठी WILLIM हा शब्द लक्षात ठेवा. W pattern in V1 , M pattern in V5 , V6 आणि मधला LL हा शब्द LBBB साठी लक्षात ठेवावा.

( खालील इसीजी बघा ) 

🍁Causes of Left Bundle Branch Block

Aortic stenosis

Ischaemic heart disease

Hypertension

Dilated cardiomyopathy

Anterior MI

Lenègre-Lev disease: primary degenerative disease (fibrosis) of the conducting system

Hyperkalaemia

Digoxin toxicity

जेव्हा एखादा पेशंट Acute Chest pain हे लक्षण घेऊन येतो आणि इसीजी मध्ये नव्याने उत्पन्न झालेला Left Bundle Branch Block जेव्हा दिसतो तेव्हा त्याला Acute Myocardial Infarction असण्याची दाट शक्यता असते.  

🍁Incomplete LBBB

जेव्हा इसीजी मध्ये LBBB ची वर सांगितलेली morphology दिसते पण QRS complex मात्र Broad नसतो ( QRS duration < 120ms. ) अशावेळी त्याला Incomplete LBBB असे म्हणतात.  

( खालील इसीजी बघा ) 

🍁Right Bundle Branch Block ( RBBB )

ECG Diagnostic criteria for RBBB

1) QRS duration > 120ms

2) RSR’ pattern in V1-3 (“M-shaped” QRS complex)

3) Wide, slurred S wave in lateral leads (I, aVL, V5-6)

LBBB च्या बरोबर विरुद्ध प्रेझेंटेशन RBBB मध्ये दिसते. जनरली नॉर्मल इसीजी मध्ये V1 मध्ये निगेटिव्ह S wave असते पण जर का V1 मध्ये मध्ये Dominant positive दिसली आणि ती जर का Broad  असेल तर RBBB चा विचार करावा लागतो.

इसीजी मध्ये RBBB ओळखण्यासाठी *MARROW* हा शब्द लक्षात ठेवावा. M pattern in V1 ,V2 , W pattern in V5 , V6 आणि मधील RR ही अक्षर RBBB साठी म्हणून - MARROW 

( खालील इसीजी बघा ) 

🍁Causes of Right Bundle Branch Block

Right ventricular hypertrophy / cor pulmonale

Pulmonary embolus

Ischaemic heart disease

Rheumatic heart disease

Congenital heart disease (e.g. atrial septal defect)

Myocarditis

Cardiomyopathy

Lenègre-Lev disease: primary degenerative disease (fibrosis) of the conducting system

🍁Incomplete RBBB

Incomplete RBBB is defined as an RSR’ pattern in V1-3 with QRS duration < 120ms. ( म्हणजे RBBB ची मॉर्फोलॉजी असते पण QRS COMPLEX हा ब्रॉड नसतो ) 

It is a normal variant, commonly seen in children (of no clinical significance).

( खालील इसीजी बघा )

🍁Bifascicular Block

Left bundle branch ही  - 

1) Left Anterior Fascile ( LAF  ) आणि

2) Left Posterior Fasicle ( LPF ) 

अशा दोन ब्रांचेस मध्ये विभागली जाते. त्यामुळे काही लोक Left Bundle Branch Block ला Bifascicular Block असे म्हणतात कारण LBBB मध्ये दोन Fascile हे ऑलरेडी ब्लॉक असतात. 

पण खरे तर तसे नाही.

Bifascicular Block म्हणजे -

1) Right Bundle Branch Block + Left Anterior Fascile Block ( More common) 

किंवा

2) Right Bundle Branch Block + Left Posterior Fasicle Block ( Less common ) 

जेव्हा तुम्हाला ईसीजी मध्ये RBBB दिसतो आहे त्यावेळी Right Axis Deviation ( RAD ) असले पाहिजे पण त्या ऐवजी Left Axis Deviation ( LAD ) दिसते आहे अशावेळी Left Anterior Fascile Block आणि RBBB असते आणि तो Bifascicular Block समजला जातो. 

( RBBB + LAFB खालील इसीजी बघा ) 

RBBB + Left Posterior Fasicle Block ( LPFB ) हे होण्याची त्यामानाने खूप कमी शक्यता असते. पण यामध्ये Right Axis Deviation  च मिळते. जेव्हा असा Bifascicular Block मिळतो तेव्हा जास्ती प्रमाणात Cardiac Pathology असण्याची शक्यता असते कारण Left Posterior Fasicle ला Dual blood supply असतो ( Right and Left Circumflex coronary artery) तो खंडित होऊन LPF बाधित झाले म्हणजे extensive damage असले पाहिजे. 

( RBBB + LPFB खालील इसीजी बघा )

आणि शेवटचा म्हणजे - 

🍁Trifasicular Block

जेव्हा - 

3rd degree AV block + RBBB + LAFB or;

3rd degree AV block + RBBB + LPFB

अशा पद्धतीने ECG प्रेझेंटेशन मिळते तेव्हा त्याला Trifasicular Block असे म्हणतात. 

( खालील इसीजी बघा )

त्यामध्ये - RBBB +  Left Axis Deviation due to Left Anterior Fascile Block + 3rd degree heat Block आहे म्हणजेच तो Trifasicular Block आहे. 

पुढील भागामध्ये आपण अजून काही QRS Complex रिलेटेड एबनॉर्मलिटीज बघू. 

🌹डॉ. पद्मनाभ केसकर

आत्ययिक चिकित्सा तज्ञ , पुणे

( Emergency Management Expert , Pune )

Mobile - 9762258650